نوشته‌ها

مجله 5

دستگاه اگزاست هیتر

شاکری، ص. 1398. دستگاه اگزاست هیتر. فناوری در کشاورزی، 5، 37-35.

“اگزاست هیتر” نام دستگاهی ست که با قرار گرفتن روی لوله های اگزاست و دودکش می تواند از طریق تبادل حرارتی، گرمای بیشتری از محصولات احتراق دریافت کند و بازده سیستم گرمایشی را افزایش دهد.
بهره برداری از این اختراع در 12 استان، برای صدها دودکش در سه بخش: صنایع کانی غیر فلزی، مرغداری ها و گلخانه ها و دریافت رضایت نامه های متعدد از خریداران، از سوابق شرکت در طی عمر 4 ساله خود می باشد.
مهم ترین مزایای استفاده از دستگاه اگزاست هیتر :
– کاهش مصرف سوخت هیتر تا 25%
– افزایش میزان گرمایش تا 33%
– سادگی نصب و راه اندازی
– امکان تامین هوای تهویه

برای دریافت فایل کامل لطفاً کلیک نمایید.
5 (4)

مجله 5

ویژه نامه گلخانه

لک، م. نیری فرد، ط. 1398. ویژه‌نامه گلخانه. فناوری در کشاورزی، 5، 31-8.

گلخانه محلی محفوظ است برای کشت گیاهان، که به وسیله پوشش‌های شفاف پوشیده شده است. پوشش شفاف گلخانه علاوه بر ایجاد شرایط نوری مساعد برای کشت گیاه، باعث ایجاد اثر گلخانه‌ای و محبوس شدن انرژی خورشیدی درون گلخانه می‌گردد و به همین دلیل دمای کافی برای رشد گیاه در فصول سر سال را نیز فراهم می‌آورد. گلخانه‌ها گیاهان را از سرمای بیش از حد زمستان یا گرمای بیش از حد تابستان حفظ می‌کنند و شرایط مطلوب برای تولید محصول در تمام فصول سال را فراهم می‌آورند.
در سازه‌های گلخانه، کلیه عوامل رشد از محیطی، خاکی و آبی قابل کنترل است. دما، رطوبت و شدت نور محیط، شرایط فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک و کیفیت آب آبیاری در گلخانه کنترل می‌شود تا شرایط مطلوب رشد برای گیاهان تأمین گردد. علاوه بر این، کنترل آفات، بیماری‎ها و علف‌های هرز در محیط گلخانه نسبت به محیط‌های باز امکان‌پذیرتر است.
در سال‌های اخیر توجه ویژه‌ای به توسعه گلخانه‌ها شده است. از دلایل اصلی توسعه گلخانه‎ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
1) افزایش جمعیت و لزوم تأمین غذای بیشتر
2) بهره‎وری پایین تولید در محیط‌های باز با توجه به محدودیت‌های فصلی
3) تغییرات اقلیم و تأثیر ناخوشایند خشکسالی، سرمازدگی و دیگر مخاطرات زمین بر امنیت غذایی
4) افزایش سطح رفاه و لزوم دسترسی به تنوع مواد غذایی خارج از فصل
6) نوسان قیمت مواد غذایی در طول سال و لزوم ایجاد ثبات در بازار در طول سال
7) نیاز به بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته، کاهش سختی کار، هزینه‎ها و احتمال خطای نیروی انسانی
8) نیاز به قرنطینه مطمئن برای برخی از گیاهان زراعی و زینتی

در این ویژه‌نامه به مسائلی پرداخته شده است که هر گلخانه‌دار باید بداند.

برای دریافت فایل کامل مقاله لطفاً کلیک نمایید.

5 (3)

مجله 5

طراحی و ساخت سامانه هشدار سرمازدگی برای گلخانه‌ها، باغات و مزارع

مؤمنی، د.، مشکات، م. 1398. طراحی و ساخت سامانه هشدار سرمازدگی برای گلخانه‌ها، باغات و مزارع. فناوری در کشاورزی، 5، 5-2.

افت شدید و ناگهانی دما و قرارگرفتن گیاهان به مدت طولانی در دماهای پایین، سرمازدگی محصولات کشاورزی را به دنبال خواهد داشت. در شب‌های صاف اوایل بهار و یا اوایل پاییز، در اثر رهاسازی تمام انرژی دریافتی از خورشید، زمین به تدریج سرد شده و در نزدیکی‌های صبح کاهش درجه حرارت به حداکثر خود می‌رسد و شرایط لازم برای برای بروز سرمازدگی ایجاد می‌شود. همچنین عامل تنش سرما، می‌تواند در اثر وزش باد و یا انتقال توده هوای سرد به یک منطقه باشد. این که هر محصولی در چه دمایی دچار سرمازدگی می‌شود به عوامل مختلفی بستگی دارد. موقعیت مکانی باغ، مدت زمانی که درخت در معرض سرما قرار می‌گیرد، سرعت سرد شدن هوا، رقم درخت، سن درخت و غیره از جمله این عوامل هستند. جوانه‌های باز نشده، سرمای بیشتری در حدود 0.5 تا 1.5 درجه سلسیوس را تحمل می‌کنند. مدت زمان ایجاد سرمازدگی بین 30 تا 60 دقیقه تخمین زده می‌شود. با توجه به تمام عوامل ذکر شده، خسارات ناشی از سرمازدگی می‌تواند برگشت‌پذیر و یا غیرقابل برگشت باشد.

برای دریافت فایل کامل مقاله لطفاً کلیک نمایید
5 (1)

مجله 5

سخنی با خوانندگان (شماره 5)

لک، م. 1398. لزوم توجه به گلخانه داری، توسعه و تقویت. فناوری در کشاورزی، 5، 1.

تغییرات جهانی اقلیم بسیاری از کشورها را دستخوش تغییرات زیادی کرده است و کشاورزان در اقصی نقاط جهان با مشکلاتی مواجه شده‌اند. تغییرات اقلیم نه تنها بار مالی سنگینی بر دوش کشاورزان می‌گذارد، بلکه امنیت غذایی جامعه را نیز با مخاطره روبه رو می‌کند. از طرفی دیگر، تغییر حجم تولیدات کشاورزی نوسان زیادی را در بازار ایجاد می‌کند که باعث جلب نظر کشاورزان به سمت کاشت محصولی می‌شود که از قیمت بالاتری برخوردار است. همین امر موجب عدم تعادل در عرضه سایر محصولات مورد نیاز در بازار می‌گردد.

در تابستان سال1397 بعلت عدم تناسب بین عرضه و تقاضای گوجه فرنگی، شاهد افزایش 151 درصدی در قیمت این محصول نسبت به سال1396 بودیم. در نتیجه، در سال1398، سطح زیادی از اراضی به کشت این محصول اختصاص یافت. علیرغم حجم بالای عرضه محصول در یک بازه زمانی، صادرات این محصول ممنوع و افت قیمت شدیدی رخ داد و بسیاری از کشاورزان متحمل ضرر شدند. بررسی سطح زیر کشت محصولات کشاورزی در سال‌های مختلف، نشان‌دهنده نوسان آن متناسب با قیمت محصول در سال پیش است که همین امر موجب ایجاد اخلال در بازار محصولات کشاورزی می‌گردد.

اجرایی شدن طرح الگوی کشت می تواند حلقه مفقوده خروج از این نوسان قیمت باشد. طرح الگوی کشت، با توجه به ظرفیت‌های هر استان مشخص می‌کند که چه محصولی، در چه فصلی و در چه سطحی کشت شود. اما در عمل، سالیان درازی است که این طرح بدون ضمانت اجرایی بر روی میز مانده است.

راه حل دیگر این مشکل، پشت در گلخانه‌ها است. بسیاری از ارقام محصولات صیفی قابلیت کشت در گلخانه‌ها را دارند و گلخانه‌داران می‌توانند با تأمین محصول در تمام طول سال، نقش مهمی در برقراری تعادل بازار داشته باشند.‌ از سویی دیگر، تغییرات آب و هوایی بر کشت گلخانه‌ای اثر نداشته و موجب از دست دادن ناگهانی حجم زیادی از محصول نخواهند شد.

گلخانه‌داری بخصوص در کشورهای خشک و نیمه خشک، مانند ایران، یک سرمایه گذاری بلندمدت است که اگر با دانش و فناوری همراه گردد و از متخصصین کشاورزی بهره گرفته شود، می‌تواند سودآور باشد. خاطرنشان می‌سازد که بهره‌گیری از دانش و فناوری‌های روز در این مسیر یک شرط اساسی برای حصول موفقیت است. شاهد این مدعا کشور هلند است که با مساحتی برابر سه استان شمالی کشور، به کمک کشت‌های گلخانه‌ای گسترده (بیش از50 درصد از سطح زیر کشت) و به کارگیری متخصصین و مهندسین کشاورزی، موفق شده است که تا دوبرابر درآمد نفتی ایران را از این بخش کسب کند و تبدیل به دومین صادرکننده بزرگ محصولات کشاورزی در جهان گردد.

امید است که با اجرای طرح‌های مبتنی بر دانش و پژوهش، آینده روشن‌تری برای امنیت غذایی و توسعه پایدار در ایران عزیز حاصل گردد.

در پایان، از کلیه پژوهشگران و صاحبان ایده در عرصه‌های مختلف کشاورزی دعوت به‌عمل می‌آید که با انتشار محتواهای متنی و چندرسانه‌ای خود در دوفصلنامه فناوری در کشاورزی، خوانندگان را از آخرین یافته های خود مطلع سازند.

5-5.pdf

سخنی با خوانندگان (شماره 4)

موقعیت جغرافیایی ایران ویژگی‌های اقلیمی منحصر بفردی به آن داده است. به طوری‌که بهره‌برداری از انواع مختلف محصولات کشاورزی در تمام طول سال در محیط باز در این سرزمین چهار فصل امکان‌پذیر می‌باشد. اما، تولید و بازار محصولات کشاورزی در ایران همواره با فراز و نشیب‌های فراوانی روبرو بوده است. وقوع خشکسالی‌ها و ترسالی‌ها، نوسان قیمت، تنش‌های منطقه‌ای و روابط دیپلماسی گاهی موجب رونق و گاهی دچار کسادی کار کشاورزان شده است. بروز انواع مخاطرات زمین از جمله خشکسالی، ریزگرد، تگرگ، سیل، زمین رانش، فرونشست، فروچاله و … در این بخش از زمین همواره زندگی را دستخوش تهدیدهای طبیعی کرده است. از سویی دیگر، مسائل سیاسی و تنش‌های منطقه‌ای موجب تشدید آسیب‌پذیری کشور در تأمین امنیت غذایی شده است.

در راستای کاهش اثرات بحران بر زندگی مردم، تا کنون مجموعه‌های مختلفی درگیر بوده و هستند که عمدتاً در قالب ساختارهای حاکمیتی فعال می‌باشند. اما، کمک‌های مردمی و حمایت‌های مادی و معنوی یکایک مردم در رفع مشکلات و بلایای ناگهانی همواره به تسریع در مدیریت بحران کمک کرده است.

در میان بحران‌های مبتلابه، تهدید منابع و امنیت غذایی، بیکاری، افزایش جمعیت و عدم توازن در توزیع امکانات از جمله مواردی هستند که به سبب کندی بروز عزمی جدی و ضربتی برای مدیریت آن‌ها جزم نشده است.

تأمین امنیت غذایی در گروی مدیریت درست منابع و برنامه‌ریزی رشد جمعیت می‌باشد که پی‌آمد آن توزیع متوازن امکانات می‌باشد. در عین حال که ضمن نیل به این اهداف، اشتغال‌زایی نیز صورت می‌گیرد.

باید پذیرفت که اشتغال در بخش کشاورزی با نگرشی سنتی دیگر پاسخگوی نیازهای کنونی نیست. همچنان که روش‌های سنتی تولید جای خود را به مکانیزاسیون داده‌اند و در حال دوره گذار به خودکارسازی هستند؛ بهره‌گیری از نیروی بدنی نیز باید متناسب با پیشرفت فناوری کاسته شود و فکر و مهارت کارگر و کارمند جایگزین آن گردد.

در حال حاضر، یافتن نیروی کارگری کارآمد در بخش باغبانی و گلخانه برای کارفرما تبدیل به یک معضل بزرگ شده است. زیرا، در این بخش‌ها فناوری به خوبی رشد نکرده است و بسیاری از کارها هنوز با بهره‌گیری از نیروی بدنی کارگر انجام می‌گیرد. از سویی دیگر، یافتن راه حل ساده برای کسب درآمد بیشتر حق یک کارگر است و موجب امتناع کارگران از انجام کارهای بدنی سخت می‌شود. همین ملاحظات موجب بالارفتن هزینه کارگری در این‌گونه امور شده است و نیازمند چاره‌اندیشی می‌باشد.

با توجه به نیاز روزافزون کشور به تولیدات کشاورزی، لازم است نگرشی عمیق‌تر به مقوله انتخاب فناوری‌های درخور کشاورزی در بخش‌های مختلف و متناسب با نیازهای بومی داشت. این نگرش لزوماً محدود به نقش آفرینی ساختار حاکمیتی نمی‌شود، بلکه بخش خصوصی با ارائه فناوری‌های متناسب می‌تواند ضمن رفع معضل ناکارآمدی نیروی کارگری از منافع آن نیز متنعم گردد. در همین راستا، مدیریت وبسایت تخصصی مکانیزاسیون راهکارهای مختلفی را ارائه کرده است که از آن جمله می‌توان به تشویق و ایجاد زیرساخت برای صاحبان ایده در راستای ایجاد گروه‌های کاری و راه‌اندازی سامانه‌های همیار کشاورز و ارزیابی خدمات کشاورزی اشاره کرد.

لذا، این امید است که با بومی کردن فناوری‌ها و توسعه فناوری‌های درخور، راهکاری اساسی برای عبور از بحران‌های کنونی ارائه گردد، اشتغال در بخش صنایع مربوطه ایجاد شده و موجبات رونق کسب و کار‌های بومی محقق گردد.

 

دکتر محمدباقر لک

خردادماه 1398

InnoGreen: an International Company of Over 25 Years of Experience in Greenhouse

Stradiot, P. 2018. InnoGreen: an International Company of Over 25 Years of Experience in Greenhouse. AgroTechnology, 3, 24-25.

InnoGreen has over twenty-five years of experience in greenhouse growing worldwide. Peter Stradiot, the owner and senior consultant is a Belgian agronomist with roots in the Dutch greenhouse sector. For the last eleven years he worked as a greenhouse consultant in Belgium, Netherlands, France, Spain, Italy, Canada, Argentina, Egypt, Pakistan, China, S-Korea, Morocco and Mexico.

Stradiot is the initiator of the crop-registration of tomatoes method world-wide used in practice as in research. This method evolved into the four-quadrant method of power and balance of the crop. Those methods are the basis for advice on distance on vegetable crops in greenhouses.

Click HERE to Download

3-4

مقایسه سامانه‌های حرارت مرکزی و حرارت موضعی در یک واحد گلخانه

ندیمی، م.، مؤمنی، د.، حوری جعفری، ح.، حاجی ملاعلی کنی، ع. 1387. مقایسه سامانه‌های حرارت مرکزی و حرارت موضعی در یک واحد گلخانه. فناوری در کشاورزی، 3، 23-12.

توسعه روزافزون کشت­‌های گلخانه‌­ای در غرب آسیا و ایران، رشد مصرف انرژی در این بخش را به‌­دنبال دارد که عمده آن مربوط به سیستم­‌های گرمایشی می­‌باشند. مفهوم گرمایش در گلخانه به منزله جبران انرژی تلف شده از گلخانه است. این تلفات به پوشش گلخانه، سازه و سرعت وزش باد مرتبط است. برای جبران این تلفات از سامانه‌­های گرمایشی استفاده می‌شود که به دو صورت متمرکز و موضعی در گلخانه استفاده می­‌گردند. در سامانه گرمایشی متمرکز، هزینه اولیه گرانتر و راندمان و عملکرد بالاتری دارند. در این تحقیق برای سه مساحت گلخانه 3000 متر مربعی، 1هکتاری و 10 هکتاری، میزان کاهش مصرف سوخت در این دو سیستم گرمایشی تحلیل شد. نتایج نشان داد که پتانسیل کاهش مصرف سوخت در سیستم متمرکز حداقل 50% و موضعی حداکثر 35% است.

دریافت فایل مقاله

3-3

مهندسی گلخانه

لک، م.ب. 1387. مهندسی گلخانه. فناوری در کشاورزی، 2، 7-4.

 

با افزایش جمعیت، کاهش منابع و تغییرات اقلیمی، امنیت غذایی در قرن بیستم شدیداً تهدید می‌شد. تولید محصولات کشاورزی کافی، ارزان و با کیفیت در تمام فصول سال نیازمند کنترل کامل تمامی فرآیند رشد و نمو گیاه تا مصرف بود. همین امر منجر به توسعه انواع گلخانه­‌ها در قرن بیستم شد که البته محدود به گلخانه‌­های تولید سبزی و صیفی نشد. از جمله مواردی که در صنعت گلخانه بدان پرداخته شده است می­‌توان به گلخانه‌­های تولید گیاهان زینتی و گلخانه‌­های تولید جلبک اشاره کرد.

توسعه فیزیکی گلخانه‌­ها در بسیاری از موارد پاسخگوی نیازها نبود. بنابراین، اصلاحات متعددی در گلخانه‌­ها برای کاهش هزینه­‌های احداث و بهره‌­برداری، بهینه‌­سازی مصرف انرژی و آب، مقاومت سازه در مقابل شرایط جوی و سامانه‌­های کنترل محیط گلخانه انجام گرفت.

دریافت فایل مقاله

2-3